Lis 27

Odpowiedzialność członków zarządu stowarzyszenia za nierozliczoną dotację

Odpowiedzialność członków zarządu stowarzyszenia za nierozliczoną dotację

W jakich wypadkach członek zarządu odpowiada za zobowiązania stowarzyszenia?

Odpowiedzialność członków zarządu stowarzyszenia za zobowiązania tych podmiotów nie jest tak szeroka, jak członków zarządu spółek prawa handlowego. Istnieją jednak sytuacje, gdzie mogą być oni pociągnięci do osobistej odpowiedzialności za długi, będące długami zarządzanej przez nich organizacji pozarządowej.

Chodzi tu o:

  • zobowiązania podatkowe, w tym nierozliczone dotacje
  • składki na ubezpieczenia społeczne
  • wszelkie inne długi, ale tylko w przypadku gdy stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą i nie złożyło w określonym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Zgodnie z art. 116 oraz 116a ordynacji podatkowej, jeżeli egzekucja z majątku stowarzyszenia okaże się w całości lub części bezskuteczna, wówczas każdy członek zarządu ponosi całym swoim majątkiem solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe kierowanej przez niego osoby prawnej. Odpowiedzialność za zaległości podatkowe rozciąga się także na odpowiedzialność za nierozliczone dotacje publiczne.

Zgodnie z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przepisy ordynacji podatkowej odnoszą się w tym zakresie także do zaległości za składki za ubezpieczenia społeczne.

Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze, w przypadku stowarzyszenia prowadzącego działalność gospodarczą, zarząd stowarzyszenia odpowiada za szkodę wyrządzoną wskutek niezłożenia w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości. Ten przepis, jako jedyny dotyczy wszelkich zobowiązań stowarzyszenia, nie tylko podatkowych.

Kiedy członek zarządu odpowiada za nierozliczone dotacje?

Odpowiedzialność członków zarządu stowarzyszenia aktualizuje się jedynie w sytuacji, kiedy egzekucja z majątku podmiotu okaże się bezskuteczna tj. w sytuacji braku majątku stowarzyszenia z którego można zwrócić dotację. W razie stwierdzenia nieprawidłowości w rozliczeniu dotacji lub wydania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem instytucja, która udzieliła dotacji, wydaje skierowaną do stowarzyszenia decyzję o zwrocie. Od dnia wydania decyzji stowarzyszenie ma 14 dni na zwrot kwot wskazanych w decyzji.

W przypadku braku zwrotu, instytucja pośredniczącą czy podmiot, który udzielił dotacji, podejmuje decyzję o skierowaniu do stowarzyszenia egzekucji. Jeżeli w drodze egzekucji nie uda się odzyskać od stowarzyszenia dotacji, podmiot który jej udzielił może wszcząć postępowanie w zakresie solidarnej odpowiedzialności członków zarządu stowarzyszenia.

Podmiot, który udzielił dotacji musi ustalić skład zarządu w momencie powstania odpowiedzialności z tytułu nierozliczenia dotacji. W tym zakresie wystarczające jest ustalenie składu zarządu stowarzyszenia w czasie powstania odpowiedzialności za nierozliczną lub nieprawidłowo rozliczoną dotację. Najczęściej podmiot, który udzielił dotacji, ustala kto był członkiem zarządu w tym momencie na podstawie odpisu z KRS. Czasem zdarza się tak, że zarząd został w międzyczasie zmieniony, ale stowarzyszenie nie złożyło do KRS wniosku o wpis nowego zarządu. Wówczas konieczne będzie przedstawienie oświadczenia członka zarządu o rezygnacji lub uchwały stowarzyszenia o odwołaniu zarządu.

Bez znaczenia jest okoliczność, że członek zarządu stowarzyszenia nie zajmował się rozliczeniem dotacji, projektu, czy nawet nie był świadomy, że stowarzyszenie uzyskało dotację. Taka linia obrony nie jest skutecznym środkiem do wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu stowarzyszenia za jego zobowiązania. Również otwarcie likwidacji stowarzyszenia nie wyłączy odpowiedzialności członków zarządu za nierozliczony projekt.

Weksel a odpowiedzialność członków zarządu stowarzyszenia

Wykonanie większości dofinansowywanych projektów zabezpieczane jest podpisaniem przez osoby prowadzące projekt weksla. Jest to dodatkowy sposób zabezpieczenia nierozliczenia lub nieprawidłowego rozliczenia dotacji. Podpisanie weksla tylko przez niektórych członków zarządu stowarzyszenia nie wyłącza jednakże odpowiedzialności członków, którzy weksla nie podpisali. Poprostu, członkowie zarządu cały cas odpowiadają na zasadach ogólnych, opisanych wyżej. A z weksla odpowiadają dodatkowo inne osoby spoza zarządu, które ten weksel podpisały. W razie nierozliczenia projektu organ, który dotacji udzielił, może dochodzić należności zarówno od osób, które podpisały weksel, jak również solidarnie od osób,  będących członkami zarządu stowarzyszenia w momencie powstania zobowiązania.

Wyłączenie odpowiedzialności osobistej członków zarządu stowarzyszenia

Jeżeli potwierdzi się, że członek zarządu stowarzyszenia był nim w momencie powstania odpowiedzialności z tytułu nierozliczenia dotacji, możliwością wyłączenia odpowiedzialności zarządu jest:

  • wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu lub że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu stowarzyszenia. Taki sposób wyłączenia członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania stowarzyszenia wynikające z nierozliczonego projektu dotyczy jednie stowarzyszeń prowadzących działalność gospodarczą.
  • wskazania mienia stowarzyszenia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie należności wynikającej z nierozliczonej lub nieprawidłowo rozliczonej przez stowarzyszenie dotacji

Sam moment powstania odpowiedzialności członków zarządu stowarzyszenia jest często trudny do dokładnego określenia. Budzi wiele sporów w sprawach wynikających z nieprawidłowo rozliczonych dotacji. Jednocześnie jest jedną z linii obrony członków zarządu.

Solidarna odpowiedzialność członków zarządu stowarzyszenia za zobowiązania podmiotu z tytułu nierozliczonej dotacji może być orzeczona wobec członków zarządu w okresie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstało zobowiązanie do zwrotu dotacji.