Mar 22

Czy fundator może zmienić statut fundacji?

Czy fundator może zmienić statut fundacji?

Sama ustawa o fundacjach nie przyznaje fundatorom żadnego szczególnego uprawnienia, z którego mogłoby wynikać, że w określonych przypadkach posiadają oni kompetencje do ingerowania w zapisy statutu. Natomiast fundator ma prawo zapewnić sobie możliwość wpływania na powołaną przez siebie fundację, jeżeli przyznał sobie takie uprawnienia w statucie. A więc w statucie może znajdować się zapis, że to fundator może dokonywać zmian w statucie fundacji. Ale może być też tak, że zmiany w statucie fundacji wprowadza zarząd fundacji lub jej organ nadzoru.

W statucie powinno zostać uregulowane nie tylko kto może ten statut zmienić, ale także w jaki sposób. Na przykład, jeżeli to zarząd lub fundatorzy (a może ich być kilkoro) mogą zmienić statut, z jego zapisów powinno wynikać, ile osób musi być obecnych przy podejmowaniu decyzji o zmianie (np. w fundacji jest 5 osób w zarządzie, co najmniej połowa musi być obecnych przy podejmowaniu uchwały o zmianie statutu) oraz jaką większością ma zostać podjęta taka uchwała (np. więcej głosów za niż przeciw).

Co w przypadku, gdy statut nie przewiduje możliwości jego zmiany?

Co jednak zrobić, gdy statut nie wskazał żadnego uprawnionego do zmiany statutu? Czy w ogóle jest możliwe dokonanie zmiany w statucie, czy należy uznać, że wolą fundatora było, aby statut nigdy nie był zmieniany?

W tej kwestii prezentowane są różne poglądy, jedne dopuszczają z zmianę statutu w takich okolicznościach, inne nie. Można przychylić się do opinii, która zmianę dopuszcza „w sytuacji gdy można dojść do przekonania, że zmiana jest nie tylko celowa, ale nawet konieczna”, a „gdyby fundator znał obecną konfigurację stosunków społecznych i prawno-ekonomicznych i obecne usytuowanie destynatariuszy, to z pewnością zaniechałby sformułowania takiego zakazu” i „gdyby fundator działał w chwili dokonywania zmiany statutu, to postąpiłby tak jak podmiot go modyfikujący.” (Komentarz do ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz.U.91.46.203), A. Kidyba, H. Cioch, Ustawa o fundacjach. Komentarz, LEX, 2007).

Co w przypadku, gdy statut nie wskazuje, kto może go zmienić?

A wiec możemy uznać, że istnieją okoliczności, opisane powyżej, gdy pomimo braku zapisu dopuszczającego zmianę statutu fundacji, ten statut może zostać zmieniony. Natomiast powstaje wówczas pytanie, kto może taką zmianę wprowadzić, skoro statut nie przewiduje organu czy osoby do tego uprawnionej.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 listopada 2006 r. (III CZP 114/06) uznał, że uprawnionym do zmian statutu w takiej sytuacji jest zarząd fundacji, a swoje zdanie oparł na interpretacji art. 10 ww. ustawy o fundacjach, z którego wynika, że zarząd fundacji kieruje jej działalnością oraz reprezentuje ją na zewnątrz. „Jeżeli więc w określonej sytuacji zarząd dochodzi do wniosku, że ze względu na cel fundacji konieczna lub pożądana jest zmiana jej statutu, to właśnie on powinien być uprawniony do przeprowadzenia takiej zmiany”. Ponadto, jak wskazał SN: „jeżeli ze statutu wynika, iż fundacja ma również inne organy, których zgoda jest potrzebna w razie podejmowania przez zarząd określonych uchwał, to zmiana statutu będzie wtedy wymagała uchwały innego lub innych organów fundacji. Nawet gdy ze statutu nie wynika wprost taka kompetencja, to mając na względzie znaczenie zmiany statutu fundacji dla jej funkcjonowania, inny organ lub organy fundacji powinny wypowiedzieć się w tej sprawie.”

A więc w przypadku braku określenia, kto może wprowadzać zmiany do statutu, wiodący pogląd mówi o tym, że będzie to zarząd, a jego decyzja może być ewentualnie zatwierdzana przez inny organ fundacji.

Adrianna Kowalska