Gru 10

Czym jest prokura?

Czym jest prokura?

Prokura jest szczególnym, bardzo szerokim rodzajem pełnomocnictwa, którego udzielić może każdy przedsiębiorca podlegający wpisowi do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Udziela go prokurentowi, czyli osobie fizycznej, posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych. Zagadnienia prokury reguluje Kodek Cywilny, art. 109¹ – 109⁹ kc

Kto może udzielić prokury?

Tym, co odróżnia prokurę od zwykłego pełnomocnictwa jest to, że udziela jej tylko przedsiębiorca, wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego. A więc udzielić jej mogą:

  • spółki, (jawna, partnerska, komandytowa, komandytowo-akcyjna, z ograniczoną odpowiedzialnością oraz akcyjna)
  • inne podmioty, które zgodnie z ustawą o Krajowym Rejestrze Sądowym, podlegają wpisowi do rejestru przedsiębiorców, np.
    • spółdzielnie, spółdzielnie socjalne, spółdzielnie europejskie
    • przedsiębiorstwa państwowe, spółki europejskie
    • fundacje i stowarzyszenia prowadzące działalność gospodarczą
    • oddziały przedsiębiorców zagranicznych

Nie może udzielić jej ani przedsiębiorca wpisany do Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej, czyli osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, ani osoba która nie jest przedsiębiorcą.

Prokurent musi być osobą z pełną zdolnością do czynności prawnych, podczas gdy pełnomocnikiem zasadniczo może być także osoba z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych.

Zakres prokury

Prokura zapewnia bardzo szerokie umocowanie, którego nie możemy modyfikować, kodeks cywilny określa nam bowiem sztywno, jaki jest zakres prokury. Są to czynności sądowe i pozasądowe dotyczące przedsiębiorstwa, podczas gdy zakres pełnomocnictwa jest zmienny, zależny od naszej decyzji. Sami możemy określić, że pełnomocnictwo jest udzielone np. do konkretnej czynności lub do określonego, wyznaczonego przez nas zakresu czynności. Pełnomocnictwo daje nam zatem możliwość uregulowania jego zakresu, a prokura nie.

Jedynymi bowiem czynnościami, których prokurent nie będzie mógł dokonać (wyłączenie wynika wprost z kodeksu cywilnego) jest zbycie przedsiębiorstwa i oddanie go do czasowego korzystania (np. sprzedaż, zamiana, darowizna) oraz zbycie i obciążenie nieruchomości należącej do przedsiębiorstwa (np. sprzedaż, zamiana, darowizna, wpis hipoteki, czy służebności np. przejazdu).

Prokura w działaniu, czyli co faktycznie może prokurent?

Prokurent może zatem reprezentować przedsiębiorcę przed sądami, a także działać w imieniu przedsiębiorcy w bankach, urzędach i w relacjach z kontrahentami i klientami. Może pozwać niepłacącego kontrahenta, a także wytoczyć inne powództwa, a potem reprezentować przedsiębiorcę na rozprawie, wnosić w jego imieniu pisma procesowe, ustanowić adwokata lub radcę prawnego do reprezentowania przedsiębiorcy w postępowaniu, a także zawrzeć ugodę.

Prokurent może także zatrudnić czy zwolnic pracownika, wynająć lokal dla przedsiębiorstwa albo umowę najmu zakończyć, zaciągnąć kredyt, sprzedać rzeczy przez przedsiębiorstwo produkowane, czy zakupić maszyny potrzebne do działalności przedsiębiorcy. Jednym słowem może zawrzeć każdą niemal umowę i niemal zaciągnąć każde zobowiązanie w imieniu przedsiębiorcy.

Dlatego przed udzieleniem prokury dobrze jest zastanowić się, komu chcemy udzielić tak szerokich kompetencji do zarządzania naszą firmą. Prokurent jest bowiem najbardziej wszechstronnym menedżerem naszej firmy oraz jej reprezentantem w stosunku do wszelkich instytucji i osób z nią współdziałających.

Adrianna Kowalska